Lesson – 17 : Linux ના મૂળભૂત કમાન્ડ્સનો પરિચય

 Linux એક શક્તિશાળી અને લોકપ્રિય ઓપરેટિંગ સિસ્ટમ છે જે વિશ્વભરમાં સર્વર્સ, ડેવલપરના કમ્પ્યુટર્સ અને એમ્બેડેડ સિસ્ટમ્સમાં ઉપયોગમાં લેવાય છે.

Windows કરતાં અલગ રીતે, Linux માં મોટાભાગના કામો Command Line Interface (CLI) દ્વારા કરવામાં આવે છે.

---

💡 Linux Command શું છે?

Linux Command એટલે Linux સિસ્ટમને આપેલો એક નિર્દેશ, જે આપણે ટર્મિનલ (Terminal) માં લખી શકીએ છીએ.
તમે કમાન્ડ ટાઇપ કરો અને Enter દબાવો, Linux તેને ચલાવે છે અને તેનો આઉટપુટ બતાવે છે.

ટર્મિનલ ખોલવા માટે:

Ctrl + Alt + T

---

⚙️ મૂલભૂત Linux Commands (ઉદાહરણ સાથે)

હવે કેટલાક મુખ્ય અને સામાન્ય ઉપયોગમાં આવતા Linux Command શીખીએ.

---

🏠 1. pwd (Print Working Directory)

ઉપયોગ: હાલના ફોલ્ડરનો પાથ બતાવે છે.
ઉદાહરણ:

pwd

આઉટપુટ:

/home/student/Documents

---

📂 2. ls (List)

ઉપયોગ: વર્તમાન ડિરેક્ટરીમાં રહેલા બધા ફાઇલ અને ફોલ્ડર્સ બતાવે છે.
ઉદાહરણ:

ls

વધારાના વિકલ્પો:

ls -l # ફાઇલની વિગતો બતાવે ls -a # હિડન ફાઇલો પણ બતાવે

---

📁 3. cd (Change Directory)

ઉપયોગ: એક ડિરેક્ટરીમાંથી બીજીમાં જવા માટે.
ઉદાહરણ:

cd Documents cd /home/user/Desktop

એક લેવલ પાછા જવા માટે:

cd ..

---

➕ 4. mkdir (Make Directory)

ઉપયોગ: નવી ડિરેક્ટરી બનાવે છે.
ઉદાહરણ:

mkdir my_folder

---

❌ 5. rmdir (Remove Directory)

ઉપયોગ: ખાલી ડિરેક્ટરી ડિલીટ કરવા માટે.
ઉદાહરણ:

rmdir my_folder

---

🗑️ 6. rm (Remove)

ઉપયોગ: ફાઇલ અથવા ફોલ્ડર ડિલીટ કરવા માટે.
ઉદાહરણ:

rm file.txt rm -r my_folder # ફોલ્ડર અને તેના કન્ટેન્ટ્સ ડિલીટ કરશે

⚠️ ચેતવણી: આ કમાન્ડ ફાઇલને કાયમ માટે ડિલીટ કરે છે — સાવધાનીથી ઉપયોગ કરવો.

---

📝 7. cat (Concatenate)

ઉપયોગ: ફાઇલનો કન્ટેન્ટ બતાવવા માટે.
ઉદાહરણ:

cat notes.txt

નવી ફાઇલ બનાવવા માટે:

cat > newfile.txt

ટાઇપ પૂરૂં કર્યા પછી Ctrl + D દબાવો.

---

✍️ 8. echo

ઉપયોગ: મેસેજ અથવા વેરિએબલ બતાવવા માટે.
ઉદાહરણ:

echo "Hello Linux!"

---

🔍 9. man (Manual)

ઉપયોગ: કોઈપણ કમાન્ડ વિશે વિગતવાર માહિતી બતાવે છે.
ઉદાહરણ:

man ls

બહાર નીકળવા માટે: q દબાવો.

---

📜 10. cp (Copy)

ઉપયોગ: ફાઇલ અથવા ફોલ્ડર કૉપિ કરવા માટે.
ઉદાહરણ:

cp file.txt /home/user/Desktop

---

🔄 11. mv (Move / Rename)

ઉપયોગ: ફાઇલ ખસેડવા અથવા તેનું નામ બદલવા માટે.
ઉદાહરણ:

mv oldname.txt newname.txt mv file.txt /home/user/Documents

---

🧹 12. clear

ઉપયોગ: ટર્મિનલ સ્ક્રીન સાફ કરે છે.
ઉદાહરણ:

clear

---

🧠 13. whoami

ઉપયોગ: વર્તમાન યુઝરનું નામ બતાવે છે.
ઉદાહરણ:

whoami

---

⚡ 14. sudo (Super User Do)

ઉપયોગ: એડમિનિસ્ટ્રેટર અધિકારોથી કમાન્ડ ચલાવવા માટે.
ઉદાહરણ:

sudo apt update

પાસવર્ડ પૂછવામાં આવશે.

---

🌐 15. ping

ઉપયોગ: નેટવર્ક કનેક્શન ચેક કરવા માટે.
ઉદાહરણ:

ping google.com

---

🧰 16. top

ઉપયોગ: સિસ્ટમમાં ચાલતા પ્રોસેસ અને મેમરી ઉપયોગ બતાવે છે.
ઉદાહરણ:

top

બહાર નીકળવા માટે: q દબાવો.

---

🧾 મૂળભૂત Linux Command ટેબલ

Command	વર્ણન	ઉદાહરણ
pwd	વર્તમાન ડિરેક્ટરી બતાવે	pwd
ls	ફાઇલો/ફોલ્ડર બતાવે	ls -l
cd	ડિરેક્ટરી બદલે	cd /home
mkdir	નવી ડિરેક્ટરી બનાવે	mkdir newdir
rmdir	ખાલી ફોલ્ડર કાઢે	rmdir olddir
rm	ફાઇલ કાઢે	rm file.txt
cat	ફાઇલનું કન્ટેન્ટ બતાવે	cat file.txt
echo	મેસેજ બતાવે	echo "Hello"
cp	ફાઇલ કૉપિ કરે	cp file.txt /tmp
mv	ફાઇલ ખસેડે અથવા નામ બદલે	mv a.txt b.txt
clear	ટર્મિનલ સાફ કરે	clear
whoami	વર્તમાન યુઝર બતાવે	whoami
sudo	એડમિન કમાન્ડ ચલાવે	sudo apt install
ping	નેટવર્ક ચેક કરે	ping google.com
top	પ્રોસેસ બતાવે	top