1. Internet – પરિચય (Concept of Internet)
Internet એ કરોડો કમ્પ્યુટર્સ અને નેટવર્કને જોડતું સૌથી મોટું વૈશ્વિક નેટવર્ક છે. તેને “Network of Networks” પણ કહેવાય છે.
ઇન્ટરનેટ દ્વારા વિશ્વના કોઈપણ ખૂણાના લોકો સાથે કમ્યુનિકેશન થઈ શકે છે.
તેમાં Email, Chat, Video Call, Online Study, Online Shopping, Social Media વગેરે સુવિધાઓ મળી શકે છે.
Internet TCP/IP નામના પ્રોટોકોલ પર ચાલે છે જે કમ્પ્યુટર્સ વચ્ચે ડેટા સ્થળાંતર (data transfer) કરે છે.
2. WWW – World Wide Web શું છે?
WWW એટલે Web Pages અને Websites નું એક વિશાળ કલેકશન, જે Hyperlinks દ્વારા એકબીજાથી જોડાયેલા હોય છે.
WWW ને Sir Tim Berners-Lee એ 1989 માં બનાવ્યું હતું.
WWW HTTP/HTTPS પ્રોટોકોલ પર કાર્ય કરે છે.
WWW પરની માહિતી Text, Images, Videos, Animations, Audio વગેરે સ્વરૂપમાં મળી શકે છે.
✔️ WWW અને Internet એકસમાન નથી
Internet એક નેટવર્ક છે, જયારે WWW તે નેટવર્ક પર ચાલતું માહિતી પ્રદાન કરતું સિસ્ટમ છે.
3. Web Browsers – પરિચય
Web Browser એ એવી software application છે, જે વપરાશકર્તાને વેબસાઇટ્સ જોવા અને ઇન્ટરનેટની માહિતી ઍક્સેસ કરવાની સુવિધા આપે છે.
પ્રખ્યાત Web Browsers:
Google Chrome
Mozilla Firefox
Microsoft Edge
Safari
Opera
Web Browser ના કાર્ય:
URL ટાઈપ કર્યા પછી Web Server સાથે કનેક્ટ કરવું
Web Pages ને HTML, CSS, JavaScript પ્રમાણે દર્શાવવું
Data caching, downloading, bookmarking ની સુવિધા આપવી
4. Internet Servers – પરિચય
Internet Server એ ખાસ પ્રકારનો કમ્પ્યુટર હોય છે જે ઇન્ટરનેટ પર અલગ–અલગ સર્વિસ પ્રદાન કરે છે.
Internet Servers ના પ્રકાર:
1. Web Server
Websites સ્ટોર કરે છે અને User ને Web Pages સરવ કરે છે.
ઉદાહરણ: Apache, Nginx, Microsoft IIS
2. Email Server
Email મોકલવા અને પ્રાપ્ત કરવા માટે ઉપયોગી
ઉદાહરણ: Gmail Server, Outlook Server
3. File Server
Network પર ફાઈલ્સ સ્ટોર અને શેર કરવા માટે
4. DNS Server
Domain name ને IP address માં કન્વર્ટ કરે છે
જેમ કે: google.com → 142.250.190.46
5. Search Engines – પરિચય
Search Engine એ એવી સેવા છે, જે તમને ઇન્ટરનેટ પર જરૂરી માહિતી શોધવામાં મદદ કરે છે.
પ્રખ્યાત Search Engines:
Google
Bing
Yahoo
DuckDuckGo
Search Engine કેવી રીતે કાર્ય કરે છે?
Crawling – વેબપેજ શોધવા માટે robots/spiders મોકલે છે
Indexing – મળેલી માહિતીનો ડેટાબેઝ બનાવે છે
Searching & Ranking – User ના કીવર્ડ મુજબ સંબંધિત માહિતી બતાવે છે
Internet, WWW, Browsers, Servers અને Search Engines એકબીજાના પરસ્પર જોડાયેલા ભાગો છે. તેના કારણે આપણે વિશ્વની માહિતી આસાનીથી મેળવી શકીએ છીએ. આજના ડિજિટલ યુગમાં આ બધા Concepts સમજવું ખૂબ જ જરૂરી છે.